Một con số định giá có thể quyết định khoản vay vài chục tỷ, một thương vụ M&A, hay quyền lợi các bên trong thi hành án. Vì sức nặng đó, nghề thẩm định giá đặt đạo đức nghề nghiệp lên hàng đầu. Bài cuối series nói về nền tảng đạo đức và các sai sót cần tránh — vừa để khách hàng chọn đúng người, vừa để người trong nghề tự soi.
Những nguyên tắc đạo đức cốt lõi
- Độc lập: không để lợi ích của bất kỳ bên nào chi phối kết quả. Thẩm định viên không định giá tài sản mà mình có quyền lợi liên quan.
- Khách quan – trung thực: kết quả dựa trên dữ liệu và phương pháp, không "đo ni đóng giày" theo mong muốn của khách.
- Năng lực chuyên môn: chỉ nhận việc trong phạm vi hiểu biết, áp dụng đúng chuẩn mực.
- Bảo mật: giữ kín thông tin khách hàng và tài sản.
- Minh bạch: nêu rõ giả thiết, điều kiện hạn chế, cơ sở giá trị trong báo cáo.
Những nguyên tắc này không chỉ là lý thuyết — chúng được luật hóa qua yêu cầu về điều kiện hành nghề và trách nhiệm của thẩm định viên trong Luật Giá 2023.
Vì sao "định giá theo ý khách" là nguy hiểm?
Một số khách hàng mong muốn chứng thư có giá trị cao hơn thực tế để vay được nhiều hơn. Chiều theo điều này là vi phạm đạo đức và pháp luật, đồng thời tạo rủi ro lớn:
- Ngân hàng phát hiện sẽ từ chối hồ sơ, mất uy tín đơn vị thẩm định.
- Khi tài sản bị xử lý, chênh lệch giá gây thiệt hại và tranh chấp.
- Thẩm định viên có thể chịu trách nhiệm pháp lý.
Một chuyên gia uy tín sẽ tư vấn thẳng thắn, thay vì hứa một con số "đẹp" không có cơ sở.
Những sai sót thường gặp (và cách tránh)
- Khảo sát sơ sài: không kiểm tra hiện trạng thực tế, chỉ dựa trên giấy tờ → sai lệch giá trị. *Cách tránh:* khảo sát hiện trường đầy đủ, đối chiếu hồ sơ.
- Dữ liệu so sánh yếu: lấy tài sản so sánh không tương đồng, dữ liệu cũ. *Cách tránh:* chọn tài sản tương tự, cập nhật, điều chỉnh hợp lý từng yếu tố.
- Nhầm mục đích/cơ sở giá trị: dùng chứng thư cho mục đích này áp sang mục đích khác. *Cách tránh:* xác định rõ mục đích ngay từ đầu.
- Bỏ qua yếu tố pháp lý: không lưu ý tranh chấp, quy hoạch, sai lệch hiện trạng. *Cách tránh:* rà soát pháp lý kỹ.
- Quên thời hạn hiệu lực: chứng thư hết hạn (~6 tháng) khi hồ sơ chưa xong. *Cách tránh:* canh thời điểm thẩm định phù hợp với tiến độ giao dịch.
Khách hàng nên chọn đơn vị thế nào?
- Có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá, thẩm định viên có thẻ hành nghề.
- Sẵn sàng giải trình phương pháp, minh bạch về giả thiết.
- Tư vấn trung thực, không hứa hẹn con số phi thực tế.
- Có uy tín, được ngân hàng/cơ quan chấp nhận.
Tóm lại
Đạo đức nghề nghiệp — độc lập, khách quan, minh bạch — là thứ làm nên giá trị thật của một chứng thư. Tránh các sai sót về khảo sát, dữ liệu, mục đích và pháp lý chính là cách bảo vệ quyền lợi của bạn. Hãy chọn đơn vị làm đúng, thay vì đơn vị hứa "đẹp".
💬 Cần một đơn vị thẩm định giá làm việc minh bạch, đúng chuẩn? Liên hệ Zalo 0968 205 486. phuongthamdinh.com
*Nội dung chia sẻ kiến thức nghề nghiệp; tham chiếu Luật Giá 2023 và Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam hiện hành.*